غذای ما بهترین دارو استFOOD IS MEDICINE

اصلی ترین علل ریزش مو و نحوه تشخیص و درمان آن ها چیست؟

Causes of hair loss

در زیر می پردازیم به بررسی دلایل اصلی و متداول که سبب ریزش موها می گردند:

1. عدم توازن میزان مواد معدنی و ویتامین ها در بدن:

بدن ما برای متابولیسم صحیح، تولید آنزیم ها، هورمون ها و عملکرد صحیح بخش های مختلف خود نیازمند ویتامین ها و مواد معدنی است، به مواد معدنی ابزار بدن گفته می شود، برای تمام فعالیت های بیوشیمیایی مورد استفاده قرار می گیرند، به عنوان مثال بدن از عنصر روی برای تولید آنزیم های گوارشی و تبدیل مواد غذایی به انرژی، تولید اسپرم، از کلسیم برای ترمیم استخوان ها و دندان ها و همچنین فعالیت سیستم اعصاب مرکزی، از آهن برای تولید گلبول های قرمز خون، از منیزیم برای تنظیم ضربان قلب و فشار خون و غیره استفاده می نماید، هرگونه عدم توازن(کمبود یا ازدیاد) در مواد معدنی می تواند در فعالیت بخشی از بدن ایجاد اختلال نماید و سبب بروز بیماری ها و مشکلات گردد.

به عنوان مثال شخصی از بی خوابی رنج می برد، بی خوابی یعنی بدن دارای مقدار کافی از عناصری نیست که به آرامسازی سیستم اعصاب مرکزی، ذهن و عضلات کمک می کند و یا دارای بار اضافی از مواد معدنی است که محرک سیستم اعصاب و ذهن بوده و در نتیجه فرد نمی تواند به حالت استراحت و خواب فرو رود.

بدن نیز برای حفظ سلامت موها و رویش موهای جدید (بطور طبیعی هر انسان روزانه تا 75 تار ریزش مو دارد) نیازمند مقادیری از ویتامین ها، مواد معدنی، پروتئین و سایر مواد مغذی می باشد، عدم توازن مواد مغذی در بدن منجر به افزایش ریزش مو و کاهش رویش موهای جدید می گردد و از اصلی ترین علل ریزش مو هم در زنان و هم در مردان می باشد که باید از دو دیدگاه بررسی شود: الف) کمبود مواد معدنی و ویتامین ها ب) ازدیاد برخی از مواد معدنی

حتما بخوانید: آیا شامپوهای ضد ریزش مو واقعا موثرند و تاثیری در کاهش ریزش مو دارند؟

متاسفانه اکثر پزشکان از نقش ازدیاد مواد معدنی در ریزش مو و بروز بیماری ها آگاه نیستند و بدون بررسی به تجویز انواع قرص های مولتی ویتامین و مینرال می پردازند، حال آنکه در خیلی از افراد علت ریزش مو ازدیاد برخی از عناصر در بدن است و مصرف این مکمل ها نه تنها باعت کاهش ریزش مو ها نمی شود بلکه سبب برهم خوردن هر چه بیشتر توازن مواد معدنی و بروز مشکلات دیگر می گردد.

رابطه ویتامین ها و مواد معدنی با ریزش مو

الف) کمبود مواد معدنی و ویتامین ها:

مو به عنوان بافت نرم بدن محسوب می شود و از لحاظ ساختار شبیه به پوست و سایر بافت های همبند می باشد. بافت های همبند برای ترمیم، رشد و حفظ سلامت خود نیازمند مواد مغذی از قبیل منیزیم، کلسیم، منگنز، روی و ویتامین های A, B, C, E، پروتئین و غیره می باشند.

امروزه به دلیل تغذیه نادرست و کاهش کیفیت مواد غذایی (به دلیل افت کیفیت خاک مزارع، استفاده از هورمون ها برای پرورش میوه ها و پروار کردن طیور و دام ها) کمبود بعضی از ویتامین ها و مواد معدنی در اکثر افراد دیده می شود. همچنین استرس، فعالیت های سنگین بدنی، روابط جنسی بیش از حد، مصرف الکل و استعمال دخانیات نیاز بدن به برخی از آن ها را افزایش می دهد.

کسانی که به دلیل فقر ویتامین ها و مواد معدنی دچار ریزش مو می شوند نیازمند استفاده از مکمل های غذایی برای مدتی به منظور جبران کمبودهای بدنشان می باشند.

نکته بسیار مهم تشخیص این است که بدن دچار کمبود کدام مواد می باشد تا مکمل های مناسب و میزان مصرف مشخص گردد که برای این منظور انجام آزمایشات خون الزامی است. نیاز به یادآوری است مصرف بدون بررسی مکمل ها می تواند با نتیجه منفی همراه باشد.

حتما بخوانید: از شوره سر رنج می برید؟ کدام شامپوی ضد شوره برای شما مناسب است؟

ب) ازدیاد مواد معدنی:

ازدیاد مس:

عنصر مس وظایف مختلفی در بدن ایفا می کند، مشکل معمولا زمانی ایجاد می شود که مقدار آن در بدن افزایش یابد. مس در پیوند خوردن کلسیم به استخوان ها و بافت های همبند به منظور ساخت و ترمیم آن ها مورد نیاز است. این شامل تاندون ها، رباط ها، پوست، مو، ناخن، شریان ها و وریدها می شود. عدم توازن می تواند به پوکی استخوان و مشکلات پوستی، تاندون ها، مو و ناخن ها دامن بزند.

بسیاری از مردان و زنانی که دچار ریزش مو هستند دارای مس مازاد می باشند و علاوه بر ریزش مو سایر علایمی را که مرتبط با ازدیاد آن در بدن می باشند از قبیل ضعف و کمبود انرژی، سردرد، افسردگی و ناتوانی جنسی را نیز تجربه می کنند.

امروزه ازدیاد مس یکی از دلایل اصلی در ریزش مو و  بعضی بیماری های دیگر است که متاسفانه بسیاری از پزشکان از آن اطلاعی ندارند و یا آنرا بررسی نمی کنند.

حتما بخوانید: بهترین و پر فروشترین محلول های ضد ریزش مو در ایران کدامند؟

ازدیاد آهن:

آهن یک عنصر ضروری برای بدن انسان است و وظایف متعددی از قبیل کمک به تولید هموگلوبین، کاتالاز و انرژی بر عهده دارد. امروزه با توجه به برنامه غذایی افراد به ندرت کمبود آن مشاهده می شود و اما ازدیاد آن هم در مردان و هم در زنان به وفور دیده می شود. یکی از دلایل غلظت خون و کبد چرب نیز همین مسئله بوده که بسیار فراگیر شده است.

ازدیاد آهن سبب افزایش تولید رادیکال های آزاد شده که موجب کمبود ویتامین هایی که خاصیت آنتی اکسیدان دارند مانند ویتامین ث، ای و برخی دیگر از ویتامین ها از قبیل B6 می شود. کمبود این ویتامین ها ریزش موها را به دنبال خواهد داشت.

از علل ازدیاد آهن که امروزه بسیار شایع است می توان به مصرف بیش از حد گوشت قرمز، تخم مرغ و سایر منابع آن، نوشیدن مشروبات الکلی، آب پرتقال و یا ویتامین ث همراه با غذا، استعمال دخانیات به ویژه قلیان و مصرف بدون بررسی قرص های آهن اشاره نمود، همچنین بسیاری از کودکان با ازدیاد آهن به دنیا می آیند دلیل آن هم مصرف بدون بررسی قرص آهن در دوران بارداری توسط مادرانشان می باشد.

حتما بخوانید: بررسی فواید و تفاوت های حجامت، فصد خون و اهدای خون

فلزات سمی(Toxic Metals):

به عناصری گفته می شود که هیچ نقش مفیدی ایفا نمی کنند و وقتی میزان آن ها در بدن افزایش یابند سبب بروز طیف وسیعی از بیماری ها از جمله ریزش مو به شکل سکه ای می گردند. برخی از این فلزات عبارتند از آلومینیوم، آرسنیک، سرب، جیوه و کادمیوم که از طرق مختلف از جمله آب و هوای آلوده وارد بدن می شوند به همین دلیل در کشورهای اروپایی برای محیط زیست و بازیافت مواد اهمیت ویژه ای قائل می باشند زیرا رابطه مستقیم با سلامت انسان دارند.

2. کمبود پروتئین در برنامه غذایی

مو از نوعی پروتئین به نام کراتین (Keratin) ساخته شده، برنامه غذایی باید شامل مقدار کافی از پروتئین با کیفیت بوده تا موها به درستی تغذیه شوند، کمبود پروتئین در برنامه غذایی و یا صرفا مصرف پروتئین های گیاهی مانند حبوبات که پروتئین کاملی ندارند ریزش موها را به دنبال خواهد داشت زیرا پروتئین های گیاهی حاوی تمام اسیدهای آمینه ضروری به اندازه کافی نمی باشند. یکی از دلایلی که برنامه های گیاه خواری برای طولانی مدت مورد تایید من نیست همین موضوع است.

حتما بخوانید: درمان ریزش مو با پی آر پی (PRP) تبلیغات است یا واقعیت؟

3. مشکلات غده تیروئید:

غده تیروئید هورمون های بسیار مهمی از جمله T3, T4, TSH، تیروکسین و کلسیتونین ترشح می کند که وظایف مهمی در بدن از قبیل  کمک به رشد سلول ها و ترمیم بافت ها، تنظیم وزن، دما و سوخت و ساز بر عهده دارند.

وقتی غده تیروئید کم کار شود سبب کاهش سرعت متابولیسم، خشک، نازک و شکننده شدن موها شده و در نهایت باعث ریزش آن ها می گردد، از طرفی دیگر به دلیل کند شدن  متابولیسم رشد موها نیز با سرعت کمتری روی می دهد که تدریجا باعث خالی شدن قسمت های مختلف سر می شود.

از دلایل کم کاری تیروئید می توان به کمبود ید، منگنز، سلنیوم، ویتامین ث و سایر مواد مغذی که غده تیروئید جهت فعالیت خود به آن ها احتیاج دارد اشاره کرد. آزمایشات خون T3, T4, TSH روشی برای بررسی هورمون ها و وضعیت غده تیروئید است.

حتما بخوانید: کیست تخمدان چیست؟ آیا کیست تخمدان باعث ریزش مو می شود؟

4. کم کاری غدد فوق کلیوی(آدرنال)

غدد فوق کلیوی،  گرد و به اندازه 3 الی 4 اینچ می باشند که هر کدام بالای هر کلیه قرار گرفته اند. این غدد برای ادامه بقاء حیاتی هستند و هورمون های مختلفی از جمله آدرنالین، کورتیزول، آلدوسترون، استروژن، تستوسترون، پروژسترون و دهيدرو اپی آندروسترون تولید کرده که نقش های مختلفی در بدن ایفا می کنند. بعضی از وظایف هورمون های تولید شونده توسط این غدد عبارتند از: فعال کردن سیستم  واکنش و مقابله با استرس، تولید انرژی و پروتئین، افزایش قند خون، تنظیم قوای جنسی و سوخت و ساز بدن

وقتی غدد آدرنال کم کار شوند متقابلا ترشح هورمون های نام برده شده نیز کاهش می یابند و باعث کند شدن متابولیسم میگردند که یکی از علایم آن ریزش مو می باشد، سایر علایم عبارتند از: ضعف و خستگی زودرس، افسردگی، افت قند خون، کاهش فشار خون، کاهش مقاومت بدن در برابر بیماری ها، ناتوانی جنسی و نیاز به خواب بیش از حد

متاسفانه تعداد کمی از پزشکان از مشکلات مرتبط با کم کاری غدد فوق کلیوی آگاه می باشند.

دلایلی که سبب تضعیف این غدد می شوند عبارتند از: مصرف بیش از حد شکر، الکل و نوشیدنی های کافئین دار، مواد مخدر، کمبود ویتامین ها و مواد معدنی که غدد فوق کلیوی جهت فعالیت به آن ها احتیاج دارند مانند روی، سلنیوم، منیزیم، منگنز، ویتامین های ث، ای و گروه ب، ازدیاد مس، استرس، فشارهای روانی و بدنی و کم خوابی

با انجام آزمایشات خون دی هیدرواپی آندروسترون، کورتیزول و چند آزمایش دیگر می توان وضعیت هورمون های ترشح شونده توسط این غدد را بررسی نمود.

حتما بخوانید: آیا رنگ کردن مو باعث آسیب به موها و یا ریزش مو می گردد؟

5. هورمون دی هیدروتستوسترون(DHT)-ریزش مو با الگوی مردانه:

در بعضی از مردان با افزایش سن تبدیل هورمون تستوسترون به دی هیدرو تستوسترون افزایش می یابد که سبب ریزش مو و طاسی می گردد که اصطلاحا به آن ریزش موی مردانه گویند و معمولا موها از قسمت شقیقه ها به شکل حرف M شروع به ریزش می کنند، به ندرت این نوع ریزش مو در زنان مشاهده می شود. با انجام آزمایش های خون DHT, Testosterone و مقایسه نسبت آن ها می توان پی به این نوع ریزش مو برد.

حتما بخوانید: دلایل مهم ریزش مو در مردان کدامند و نقش وراثت چقدر است؟

6. کم خونی:

کم خونی سبب می شود خون که حاوی اکسیژن و مواد مغذی بوده به اندازه کافی به ریشه موها نرسد و به مرور ریشه ها تضعیف می گردند، علل شایع کم خونی می تواند کمبود ویتامین های E ,C ,B6 ,B12 ,Folic Acid باشد و با توجه به برنامه های غذایی به ندرت کمبود آهن نقشی در آن ایفا می کند، در بسیاری از موارد، کم خونی به دلیل ازدیاد مس می باشد که سبب اختلال در متابولیسم آهن می شود که به اشتباه از سوی بسیاری از پزشکان با کم خونی فقر آهن اشتباه گرفته می شود. با انجام آزمایش های خون CBC, Ferritin, Iron Serum, TIBC می توان وضعیت خون و ذخایر آهن را بررسی نمود.

حتما بخوانید: آیا کوتاه کردن موها و یا تراشیدن سر از ریزش مو جلوگیری می کند؟

7. استرس:

استرس موجب واکنش های بیوشیمیایی متعددی در بدن از جمله افزایش هورمون کورتیزول و سدیم در سرم خون و کاهش منیزیم، پتاسیم و برخی دیگر از مواد معدنی می شود که منجر به بروز مشکلاتی از قبیل بی خوابی، تپش قلب، افزایش فشار خون، ریزش مو، پر خوری عصبی و غیره می گردد.

استرس هم می تواند به شکل فیزیکی به بدن وارد شود مانند پر کاری، کم خوابی، انجام ورزش های سنگین و یا زندگی در شهرهایی که با آلودگی هوا و شلوغی روبرو می باشند و هم به شکل روانی از قبیل احساس نگرانی از آینده، کار در محیط پر تنش و شرایط خانوادگی نامساعد.

سطح بالای هورمون کورتیزول در آزمایش خون و یا نسبت نامتناسب آن با هورمون دی هیدرواپی آندروسترون نشان می دهد فرد بیش از حد طبیعی دچار استرس است، این استرس می تواند منشاء روانی و یا متابولیکی داشته باشد که سبب ریزش مو می گردد.

حتما بخوانید: مقایسه انواع روش های کاشت مو، بهترین روش کاشت مو کدام است؟

8. سطح بالای هورمون استروژن در زنان

میزان بالای هورمون استروژن می تواند مشکلات عدیده ای برای زنان مانند شکل گیری کیست در تخمدان ها، قاعدگی های نامنظم، نوسانات انرژی و خلق و خوی و ریزش مو بوجود آورد که با مشورت با پزشک و بررسی علائم در صورت نیاز آزمایش های تخصصی توصیه می گردد.

قابل ذکر است کیست تخمدان به تنهایی باعث ریزش مو نمی شود بلکه عوامل ایجاد کننده آن مانند سطح بالای استروژن می تواند باعث ریزش مو، شکل گیری کیست در تخمدان ها و سایر مشکلات شود.

تشخیص علل ریزش مو و درمان آن:

همان طور که گفته شد اولین و مهمترین گام در درمان، تشخیص علل ریزش می باشد، بدین منظور از طریق آزمایشات خون وضعیت هورمون ها، ویتامین ها، مواد معدنی، غدد و متابولیسم بدن فرد را بررسی می کنم و بر اساس اطلاعات بدست آمده برنامه درمانی دقیقی که شامل مکمل های غذایی مناسب برای تنظیم میزان مواد معدنی و ویتامین ها، نوع مناسب از محلول های محرک رویش مو، گیاهان دارویی جهت کمک به تنطیم متابولیسم و هورمون ها تنظیم می نمایم که علاوه بر درمان ریزش مو و رویش مجدد موها، سبب افزایش انرژی و سلامت بدن نیز می گردد.

جهت کسب اطلاعات درباره چگونگی آغاز درمان به صفحه آغاز درمان مراجعه نمایید.

حتما بخوانید: مزوتراپی مو چیست؟ آیا این روش باعث رویش مجدد موها می شود؟